براکت ارتودنسی کنده شد؛ آیا درمان متوقف می‌شود؟
۲۶آبان

براکت ارتودنسی کنده شد؛ آیا درمان متوقف می‌شود؟

جدا شدن یا شل شدن براکت یکی از مشکلاتی است که ممکن است در طول درمان ارتودنسی ثابت اتفاق بیفتد. گاهی براکت از سطح دندان جدا می‌شود، اما همچنان روی سیم ارتودنسی قرار دارد؛ گاهی نیز قطعه کاملاً از دستگاه جدا می‌شود. در هر دو حالت، ممکن است بیمار نگران شود که آیا حرکت دندان‌ها متوقف شده یا لازم است درمان ارتودنسی از ابتدا انجام شود. جدا شدن یک براکت معمولاً به معنی از بین رفتن نتایج قبلی یا توقف کامل درمان نیست. بااین‌حال، دندانی که براکت آن جدا شده ممکن است نیروی موردنظر را به‌درستی دریافت نکند. بنابراین بهتر است به‌محض مشاهده مشکل، با متخصص ارتودنسی تماس بگیرید تا درباره زمان و نحوه ترمیم دستگاه راهنمایی شوید. در این مقاله علت‌های کنده شدن براکت، اقدامات لازم پس از آن، زمان مراجعه به ارتودنتیست و تأثیر این اتفاق بر مدت درمان را بررسی می‌کنیم.


وقتی براکت ارتودنسی کنده می‌شود دقیقاً چه اتفاقی می‌افتد؟

براکت قطعه کوچکی است که با چسب مخصوص ارتودنسی روی سطح دندان نصب می‌شود. سیم ارتودنسی از شیار براکت عبور می‌کند و با کمک آن نیروی کنترل‌شده‌ای به دندان وارد می‌شود تا به‌تدریج در موقعیت برنامه‌ریزی‌شده قرار بگیرد. وقتی براکت از سطح دندان جدا یا شل می‌شود، اتصال آن دندان به سیستم اعمال نیرو مختل خواهد شد. در نتیجه، ممکن است دندان دیگر مانند قبل تحت کنترل سیم قرار نگیرد. میزان تأثیر این اتفاق به محل براکت، مرحله درمان و نوع حرکت موردنظر بستگی دارد.

جدا شدن براکت معمولاً به یکی از این شکل‌ها اتفاق می‌افتد:

براکت از دندان جدا شده، اما روی سیم باقی مانده است: در این حالت ممکن است قطعه روی سیم حرکت کند یا بچرخد.

براکت کاملاً از دستگاه جدا شده است: قطعه دیگر به دندان یا سیم متصل نیست و ممکن است در دهان یا خارج از آن قرار بگیرد.

براکت شل شده است: اتصال آن به سطح دندان آسیب دیده، اما ممکن است هنوز در جای خود قرار داشته باشد یا با حرکت سیم جابه‌جا شود.

اگر براکت روی سیم باقی مانده است، آن را نکشید یا با دست جدا نکنید. تشخیص وضعیت دستگاه و اقدام مناسب باید با راهنمایی متخصص انجام شود.


اگر براکت ارتودنسی کنده شد، چه کار کنیم؟

در قدم اول خونسردی خود را حفظ کنید. شل شدن یا جدا شدن یک براکت معمولاً به‌تنهایی اورژانس پزشکی محسوب نمی‌شود؛ اما نباید آن را نادیده بگیرید. تا زمان دریافت راهنمایی از متخصص ارتودنسی، اقدامات زیر را انجام دهید:

۱. وضعیت براکت را بررسی کنید

در آینه و با نور مناسب نگاه کنید تا مشخص شود براکت هنوز روی دندان قرار دارد، روی سیم حرکت می‌کند یا کاملاً جدا شده است. برای بررسی، قطعه را فشار ندهید و آن را نکشید.

۲. اگر براکت کاملاً جدا شده است، آن را نگه دارید

اگر قطعه از دهان خارج شده و آن را در اختیار دارید، در یک ظرف تمیز نگهداری کنید و هنگام مراجعه به ارتودنتیست همراه ببرید. براکت را با چسب خانگی یا چسب‌های معمولی دوباره روی دندان نصب نکنید.

۳. برای کاهش تحریک بافت دهان از موم ارتودنسی استفاده کنید

اگر براکت یا سیم شل‌شده به داخل گونه یا لب گیر می‌کند و باعث خراش یا ناراحتی می‌شود، مقدار کمی موم ارتودنسی روی قسمت آزاردهنده قرار دهید. موم فقط برای کاهش تماس و تحریک بافت است و مشکل اتصال براکت را برطرف نمی‌کند.

۴. با کلینیک ارتودنسی تماس بگیرید

به محض مشاهده جدا شدن یا شل شدن براکت، موضوع را به کلینیک اطلاع دهید. متخصص با توجه به محل براکت، وضعیت سیم و مرحله درمان مشخص می‌کند که چه زمانی باید برای ترمیم مراجعه کنید. اگر امکان دارد، یک عکس واضح از وضعیت دستگاه نیز برای کلینیک بفرستید.

۵. تا زمان ترمیم، غذاهای نرم‌تر انتخاب کنید

از خوردن غذاهای سفت، چسبناک و بسیار جویدنی خودداری کنید؛ زیرا ممکن است به براکت شل‌شده فشار بیشتری وارد کنند. همچنین از گاز زدن مستقیم مواد غذایی سفت با دندان‌های جلو بپرهیزید.


چرا براکت ارتودنسی از روی دندان جدا می‌شود؟

جدا شدن براکت می‌تواند علت‌های مختلفی داشته باشد و همیشه به معنی بی‌دقتی بیمار یا نقص در نصب دستگاه نیست. مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از:

خوردن غذاهای سفت و سخت

گاز زدن مواد غذایی سخت مانند یخ، آب‌نبات سفت، آجیل با پوست یا ته‌دیگ سفت می‌تواند فشار زیادی به براکت وارد کند. این فشار ممکن است اتصال براکت به سطح دندان را تضعیف کند و باعث جدا شدن آن شود.

مصرف غذاهای چسبناک

خوراکی‌هایی مانند تافی، آدامس و شیرینی‌های بسیار چسبنده ممکن است به براکت گیر کنند. هنگام جویدن یا جدا کردن این مواد، نیروی کششی به دستگاه وارد می‌شود و احتمال شل شدن یا جدا شدن براکت افزایش می‌یابد.

ضربه به دهان و دندان

برخورد جسم سخت، زمین خوردن یا ضربه هنگام ورزش می‌تواند باعث جدا شدن یک یا چند براکت شود. اگر این اتفاق پس از ضربه رخ داد، فقط براکت را بررسی نکنید؛ خود دندان و بافت‌های اطراف نیز ممکن است به ارزیابی نیاز داشته باشند.

مشکلات مربوط به سطح دندان یا اتصال براکت

شرایط سطح دندان، وجود بعضی ترمیم‌های دندانی یا آلودگی و رطوبت هنگام نصب می‌توانند بر کیفیت اتصال براکت اثر بگذارند. در بعضی موارد نیز اتصال براکت در طول درمان به‌تدریج آسیب می‌بیند.

برخورد دندان مقابل با براکت

گاهی هنگام بستن دهان، دندان مقابل با براکت برخورد می‌کند و فشار مستقیمی به آن وارد می‌شود. اگر براکت در یک ناحیه مرتب جدا می‌شود، متخصص باید نحوه تماس دندان‌ها و وضعیت قرارگیری دستگاه را بررسی کند.


آیا با کنده شدن براکت، درمان ارتودنسی متوقف می‌شود؟

خیر؛ جدا شدن یک براکت معمولاً به معنی توقف کامل درمان نیست. سایر براکت‌ها و سیم ارتودنسی ممکن است همچنان به اعمال نیرو بر دندان‌های دیگر ادامه دهند. بااین‌حال، دندانی که براکت آن جدا شده ممکن است نیروی برنامه‌ریزی‌شده را به‌درستی دریافت نکند. اگر براکت برای مدتی ترمیم نشود، ممکن است حرکت دندان مربوطه کند شود یا از برنامه درمان عقب بماند. در نتیجه، هماهنگی حرکت دندان‌ها با طرح درمان می‌تواند تحت تأثیر قرار بگیرد. میزان این تأثیر به تعداد براکت‌های جداشده، محل آن‌ها و مرحله درمان بستگی دارد. به همین دلیل، نمی‌توان برای همه بیماران یک میزان تأخیر مشخص در نظر گرفت. متخصص ارتودنسی پس از بررسی دستگاه تشخیص می‌دهد که آیا وقفه ایجادشده بر روند درمان اثر گذاشته است یا خیر.


آیا براکت کنده‌شده باید دوباره روی دندان چسبانده شود؟

در بسیاری از موارد، ارتودنتیست براکت جداشده را دوباره نصب می‌کند؛ اما همیشه از همان قطعه قبلی استفاده نمی‌شود. متخصص ابتدا وضعیت براکت، سطح دندان و چسب باقی‌مانده را بررسی می‌کند. اگر قطعه سالم و قابل استفاده باشد، ممکن است پس از آماده‌سازی مناسب دوباره نصب شود؛ در صورت آسیب‌دیدگی نیز احتمال دارد براکت جدیدی جایگزین آن شود. نصب مجدد شامل آماده‌سازی سطح دندان، قرار دادن براکت در موقعیت دقیق و تثبیت آن با مواد مخصوص ارتودنسی است. جای‌گذاری صحیح اهمیت زیادی دارد؛ زیرا موقعیت براکت در جهت و نحوه اعمال نیرو بر دندان مؤثر است.


چه زمانی باید برای براکت جداشده به ارتودنتیست مراجعه کنیم؟

به‌محض اینکه متوجه شل شدن یا جدا شدن براکت شدید، با کلینیک ارتودنسی تماس بگیرید. لازم نیست در همه موارد فوراً به اورژانس مراجعه کنید؛ زمان مناسب ترمیم را متخصص با توجه به وضعیت دستگاه تعیین می‌کند.

در شرایط زیر پیگیری سریع‌تر اهمیت دارد:

براکت جداشده روی سیم حرکت می‌کند و باعث ناراحتی یا آسیب به بافت دهان می‌شود.

سیم ارتودنسی به گونه، لب یا لثه گیر می‌کند.

چند براکت به‌طور هم‌زمان جدا شده‌اند.

جدا شدن براکت پس از ضربه به صورت یا دندان اتفاق افتاده است.

درد شدید، تورم یا خونریزی غیرمعمول وجود دارد.

قطعه‌ای از دستگاه گم شده و احتمال می‌دهید آن را بلعیده یا استنشاق کرده باشید.

اگر دچار مشکل تنفس، خفگی یا دشواری در بلع شده‌اید، فوراً کمک پزشکی اورژانسی دریافت کنید. همچنین در صورت ضربه شدید، خونریزی کنترل‌نشده یا احتمال آسیب جدی به دندان، ارزیابی فوری پزشکی یا دندان‌پزشکی ضروری است.

 

آیا افتادن براکت باعث طولانی شدن درمان ارتودنسی می‌شود؟

ممکن است، اما این اتفاق قطعی نیست. اگر براکت در زمان مناسبی ترمیم شود و وقفه قابل‌توجهی در حرکت دندان ایجاد نشده باشد، ممکن است تأثیر آن بر مدت کلی درمان ناچیز باشد. در مقابل، اگر براکت برای مدت طولانی جدا بماند یا یک براکت چند بار در یک ناحیه کنده شود، حرکت دندان ممکن است از برنامه درمان عقب بیفتد. در چنین شرایطی، متخصص پس از بررسی وضعیت دندان‌ها و دستگاه درباره نیاز به اصلاح برنامه یا افزایش مدت درمان تصمیم می‌گیرد. برای جبران زمان ازدست‌رفته، خودسرانه مدت استفاده از کش‌های ارتودنسی یا میزان نیروی دستگاه را تغییر ندهید. اعمال نیروی بیشتر لزوماً حرکت دندان را سریع‌تر نمی‌کند و ممکن است به بافت‌های نگهدارنده دندان آسیب برساند.


چگونه از کنده شدن مجدد براکت ارتودنسی جلوگیری کنیم؟

رعایت توصیه‌های مراقبتی می‌تواند احتمال جدا شدن براکت‌ها را کاهش دهد:

غذاهای سفت را به قطعات کوچک تقسیم کنید و از گاز زدن مستقیم آن‌ها بپرهیزید.

آدامس، تافی و خوراکی‌های بسیار چسبناک مصرف نکنید.

یخ، ته‌دیگ بسیار سفت و مواد غذایی مشابه را با دندان‌ها نشکنید.

هنگام ورزش‌های برخوردی از محافظ دهان مناسب با نظر متخصص استفاده کنید.

مسواک زدن و تمیز کردن اطراف براکت‌ها را با دقت انجام دهید.

در صورت احساس شل شدن براکت، موضوع را به کلینیک اطلاع دهید و تا جلسه بعدی تنظیم دستگاه بی‌تفاوت نمانید.

اگر براکت در یک محل مرتب جدا می‌شود، از ارتودنتیست بخواهید علت تکرار آن را بررسی کند.


جمع‌بندی

جدا شدن براکت ارتودنسی ممکن است در طول درمان اتفاق بیفتد و معمولاً به معنی از بین رفتن نتایج قبلی یا توقف کامل ارتودنسی نیست. بااین‌حال، دندانی که براکت آن جدا شده ممکن است نیروی موردنیاز را دریافت نکند و در صورت تأخیر در ترمیم، از برنامه حرکت دندان‌ها عقب بماند. اگر براکت شل شد یا از دندان جدا شد، آن را دستکاری نکنید، در صورت جدا شدن کامل قطعه را نگه دارید و با کلینیک ارتودنسی تماس بگیرید. رعایت توصیه‌های غذایی و مراقبتی نیز می‌تواند احتمال تکرار این مشکل را کاهش دهد.


منابع علمی

انجمن ارتودنتیست‌های آمریکا (AAO) – راهنمای مشکلات و اورژانس‌های ارتودنسی

انجمن ارتودنتیست‌های آمریکا (AAO) – مراقبت از براکت‌ها در طول درمان

سرویس سلامت ملی بریتانیا (NHS) – راهنمای براکت ارتودنسی

بیمارستان دانشگاهی اولم – کمک‌های اولیه برای مشکلات براکت ارتودنسی


نیاز به مشاوره تخصصی ارتودنسی دارید؟

برای بررسی شرایط دندان‌ها و فک و دریافت مشاوره تخصصی، با کلینیک تخصصی ارتودنسی تهران تماس بگیرید.

۰۲۱-۲۲۶۲۴۵۰۰ | دریافت مشاوره و تعیین وقت


 

سوالات متداول کاربران

خیر. سیم ارتودنسی را خودتان خارج یا جابه‌جا نکنید. اگر براکت روی سیم باقی مانده است، آن را نکشید و برای دریافت راهنمایی با کلینیک تماس بگیرید.

معمولاً جدا شدن براکت به‌تنهایی درد شدیدی ایجاد نمی‌کند؛ اما ممکن است سیم یا قطعه آزادشده با گونه و لب تماس پیدا کند و باعث زخم یا تحریک شود. درد شدید یا مداوم نیاز به بررسی دارد.

اگر احتمال می‌دهید براکت را بلعیده‌اید، با پزشک یا مرکز درمانی مشورت کنید و منتظر بروز علائم نمانید. اگر دچار خفگی، سرفه ناگهانی، تنگی نفس یا مشکل بلع شده‌اید، فوراً کمک پزشکی دریافت کنید.

خیر. چسب‌های معمولی و خانگی برای نصب براکت مناسب نیستند و ممکن است به دندان یا بافت دهان آسیب بزنند. نصب مجدد باید با مواد تخصصی و توسط ارتودنتیست انجام شود.

اگر درد شدید یا آسیب وجود ندارد، از موم ارتودنسی برای پوشاندن قسمت آزاردهنده استفاده کنید، غذاهای نرم بخورید و از دستکاری دستگاه خودداری کنید. در اولین فرصت با کلینیک تماس بگیرید تا زمان مناسب ترمیم مشخص شود. در صورت بروز علائم اورژانسی، مراجعه به مرکز درمانی را به تعویق نیندازید.